سازمانهای بالادستی

تاریخ آخرین تغییر: 
سه شنبه, 10 مرداد, 1396 - 08:44
وزارت نیرو
شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور
تاریخچه تشکیل وزارت نيرو

آغاز تشکیل وزارت نیرو (وزارت آب و برق سابق) از اولين نظام نامه موسسه برق تهران مصوب ۲۵/۷/۱۳۱۵ که به منظور برق رساني به منازل و معابر شهر تهران تاسيس شده بود؛ و قانون اجازه تاسيس بنگاه آبياري مصوب ۲۹/۲/۱۳۲۲ كه وظيفه اش توسعه و اصلاح امور آبياري كشور بود؛ به وجود آمد. وضعيت‌ ساختار اداري‌ دولت‌ پس‌ از مشروطه‌ تا سال ۱۳۴۲ كه‌ وزارت‌ آب‌ و برق‌ تأسيس‌شد، هميشه‌ به گونه‌اي‌ بوده‌ كه‌ ضرورت‌ تمركز مربوط به‌ امور آب‌ و برق و انرژي‌ در يك‌ مجموعه‌ منسجم ‌احساس‌ مي‌شد. ‌به وجود آمدن تاسيسات سدهاي مخزني در نقاط مختلف كشور (لار، لتيان، درودزن، زرينه رود و ...) قانون اجراي انتقال برق از طريق خطوط هوايي و وجود چندين‌ دستگاه‌ كه‌ متكفل‌ مسئله‌ آب رساني و برق رساني ‌بوده‌اند نيز هيچگاه ‌راهگشاي‌ حل‌ معضلات‌ جامعه‌ نبوده‌ است. بنابراين، ديدگاه هاي‌ جديدي‌ كه‌ دخالت‌ مؤثرتر دولت در امور زيربنايي در بخش هاي آب، برق و انرژي را ضروري مي دانست؛ همچنان‌ سبب‌ بوجود آمدن‌ طيف‌ وسيعي‌ از دستگاههاي‌ اجرايي‌ موازي و مشترك‌ گرديد كه‌ به‌ نحوي‌ به‌ مسئله‌ تامين برق و آب (آشاميدني،كشاورزي و ساير مصارف) مشغول بودند. اما مشكل اساسي اين بود كه اين دستگاه ها از نظام و انسجام و هماهنگي خاصي برخوردار نبودند. به همين دليل اين معضل دولتمردان را برآن داشت تا با تاسيس يك سازمان كه بتواند وظايف ارايه خدمات آب و برق را درسراسر كشور بر عهده گيرد؛ موافقت كنند و همين تفكر در نهايت منجر به ‌تأسيس وزارت‌ آب‌ و برق‌ شد.
لایحه قانون تاسیس وزارت آب و برق مصوب ۲۶/۱۲/۱۳۴۲ در واقع نقطه پاياني به تمامي سرگردان هايي بود که هم مصرف کنندگان آب و برق داشتند و هم شركت هايي كه دراين زمينه فعاليت مي كردند.
براساس این مصوبه وظایف اصلي اين وزرات خانه عبارت بودند از:
الف- نظارت بر منابع آب کشور و اجرای طرح های تامين آب و انتقال آنها به مراکز مصرف
ب- نظارت بر نحوه جاری شدن فاضلاب شهرها و واحد های صنعتي
ج- اجرای طرح های انتقال و توزيع برق در قالب ايجاد شرکت هاي برق منطقه اي و نظارت بر نحوه استفاده از برق (وزارت آب و برق) از سازمان آب تهران، بنگاه برق تهران، بنگاه مستقل آبياري، اداره کل لوله كشي آب تهران، آب و برق خوزستان، آب و برق كرج و اداره حفاظت از تاسيسات سدهاي لار و لتيان ويا سايرسازمان هاي دولتي كه براي احداث و بهره برداري از سدها و منابع آب وبرق كشور به وجود آمده بودند؛ تشكيل شد. به اين وسيله هم مصرف كنندگان آب و برق و هم شركتها و سازمانهاي متولي اين دو صنعت صاحب يك وزارت خانه با شرح وظايف مشخص شدند.
با تصویب قانون ایجاد سازمان برق ايران، مصوب ۱۹/۴/۱۳۴۶، وزارت آب و برق موظف به تشکيل شرکتهاي برق منطقه اي جهت اجراي طرح هاي برق رساني به سراسر كشور شد. همچنين تصويب قانون تاسيس شركت هاي بهره برداري از اراضي زير سدها در سراسر كشور در تاريخ ۳۰/۲/۱۳۴۷ وظايف وزارت آب و برق روز به روز كامل تر و مشخص تر مي شد. پس از ايجاد سازمان انرژي اتمي ايران، قرار شد وظيفه مطالعه و بكارگيري ساير انرژي هاي تجديدپذير به وزارت آب و برق داده شود و به همين دليل مقدمات تشكيل وزارت نيرو براي انجام كليه امور مربوط به آب و برق و انرژي هاي تجديدپذير به وجود آمد.
قانون تاسیس وزارت نیرو در ۲۸/۱۱/۱۳۵۳ به تصويب رسيد که هدف آن حداکثر استفاده از منابع انرژي و آب كشور و همچنين تهيه و تامين انرژي و آب براي انواع مصارف عمومي شهروندان عنوان شد.
مهم ترین وظایف وزارت نيرو که در قانون تاسيس به آنها اشاره شده است؛ عبارتنداز:
الف- مطالعه و تحقیق درباره انواع انرژی و تعيين سياست ها و اجراي برنامه هاي انرژي
ب‌- سیاستگذاری، هماهنگي، نظارت وبهره برداري از شرکتها و موسساتي که وظيفه توليد، انتقال و توزيع انرژي درسراسر كشور را به عهده دارند.
ج- مطالعه و شناخت منابع آب کشور و بهره برداری از آنها
د- احداث نیروگاههای برق و تاسيسات تصفيه و آبرساني در تمام نقاط کشور
ه- ساخت و تولید انواع کالاهای آب و برق
با تاسیس وزارت نیرو تمامي اختيارات وزارت آب و برق به وزارت نيرو منتقل شد و حتي بر اساس ماده ۹ اين قانون سازمان انرژي اتمي ايران از سازمانهاي زيرمجموعه وزارت نيرو محسوب شد و در اصلاح ماده ۱ قانون وزارت نيرو در۲۰/۲/۱۳۵۷، احداث، تکميل و بهره برداري از نيروگاههاي اتمي نيز از وظايف اصلي وزارت نيرو تلقي شد. براساس ماده ۸ اين قانون، شرکت ملي نفت ايران نيز موظف شد كه برنامه هاي توليد، پالايش و توزيع نفت و گاز را دراختيار وزارت نيرو قرار دهد. هرچند پس از پيروزي انقلاب اسلامي و توجه به توسعه و ضرورت استفاده گسترده ازانرژي اتمي، سازمان انرژي اتمي مستقل و از وزارت نيرو منفك شد.
در ادامه تکمیل وظایف وزارت نيرو در ۲۹/۴/۱۳۵۴ قانون تشکيل شركت هاي تامين و توزيع آب و تاسيسات آب وفاضلاب شهرها به تصويب رسيد. بر اساس اين قانون ايجاد شبكه هاي جمع آوري و دفع فاضلاب نيز با همكاري شهرداري ها يا بخش خصوصي برعهده وزارت نيرو گذاشته شد.
با وقوع انقلاب اسلامی ایران و تشکيل شواري انقلاب جمهوري اسلامي ايران، با تصويب لايحه قانوني راجع به تغييرات وظايف وزارت نيرو مصوب ۲۱/۴/۱۳۵۹ بخشي از وظايف وزارت نيرو به سايرسازمانها يا وزارت خانه ها منتقل شد. براساس اين لايحه تامين و توزيع آب آشاميدني شهرها به استانداري و شهرداري ها منتقل شد. ادارات آبياري و تشکيلات مربوط به آنها نيز به وزارت كشاورزي و عمران روستايي واگذار شد. بدين ترتيب يك بار ديگر وظايف وزارت نيرو دست خوش تغيير وتحول شد.
با پایان یافتن جنگ هشت ساله تحميلي عراق بر عليه کشور ايران بازسازي و اجراي طرح هاي عمراني شدت بيشتري گرفت و دولت و مجلس شوراي اسلامي نيز توجه خود را به تصويب قوانين و اجراي طرح هاي عمراني معطوف داشتند. وضعيت بهداشت محيط شهرها و الزام و ضرورت جمع آوري، انتقال و ساماندهي فاضلاب و تاسيسات آب رساني شهرها و واحدهاي صنعتي، مقدمات تصويب قوانيني را دراين زمينه به وجود آورد. برهمين اساس قانون تشکيل شركت هاي آب وفاضلاب درتاريخ ۴/۱۲/۱۳۶۹ تصويب و ابلاغ شد. براساس اين قانون ايجاد و بهره برداري از شبكه هاي توزيع آب شهري وجمع آوري و انتقال و تصفيه فاضلاب شهرها برعهده شركت هاي مستقلي با عنوان شركت هاي آب و فاضلاب استاني كه زير نظر وزارت نيرو انجام وظيفه مي كنند؛ گذاشته شد.
بخشی از امورات عمرانی مربوط به آبرساني روستاها و جمع آوري و دفع فاضلاب هاي روستايي هنوز تا اين تاريخ دا ختيار وزارت نيرو قرار نگرفته بود و کماکان بر عهده وزارت جهاد سازندگي بود. به منظور يكپارچه سازي وظايف و واگذاري كليه خدمات آب و برق به مردم ايران، بنا به تصويب هيئت وزيران در مردادماه ۱۳۸۱ وظايف آب و فاضلاب هاي روستايي نيز به وزارت نيرو واگذار شد همچنين برق رساني به روستاها نيز برعهده وزارت نيرو گذاشته شد.
به این وسیله کليه وظايف تامين و آبرساني به شهرها و روستاها، ايجاد شبکه ها و تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري و روستايي و تامين و توزيع برق به شهرها و روستاها و مطالعه و استفاده از انرژي هاي تجديد پذير از جمله اساسي ترين وظايف وزارت نيرو است كه هم اكنون در حال انجام است.

تاریخچه تشکیل شرکت مهندسي آب و فاضلاب كشور
شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در سال ۱۳۷۱ به استناد ماده ۴ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعي و فرهنگي كشور و در جهت تحقق مفاد ماده ۱۷ قانون تشكيل شركت‌هاي آب و فاضلاب در هيئت دولت مصوب گرديد و بر اساس پيشنهاد وزارت نيرو، اساس‌نامه مادر تخصصي شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور به تاييد سازمان مدير يت و برنامه‌ريزي كشور و وزارت امور اقتصادي و دارائي رسيد.
هدف از تشکیل شرکت، ساماندهی فعاليت‌هاي تصدي وزارت نيرو در امور آب و فاضلاب شامل مديريت صحيح، نظارت و ارزيابي عملكرد، هدايت و راهبري، افزايش بازدهي و بهره‌وري و استفاده مطلوب از امكانات شركت‌هاي زيرمجموعه در چارچوب سياست‌هاي وزارت نيرو و همچنين كارگزاري وزارت نيرو براي انجام نظارت‌ها و تدوين برنامه‌ها تدوين گرديد
وظایف اساسی شرکت مهندسي به صورت زير تعريف شده‌اند:
۱- تهیه و تدوین پيشنهادهاي لازم در زمينه سياست‌گذاري و راهبري و توسعه صنعت آب و فاضلاب کشور و ارائه آن به وزارت نيرو.
۲- ارائه مشاوره و خدمات مدیریتي، فني و مهندسي مرتبط به شرکت‌هاي فعال در صنعت آب و فاضلاب کشور.
۳- مطالعه، برنامه‌ریزی، تهيه طرح، مديريت و نظارت بر اجراي طرح هاي آب و فاضلاب شهرها و روستاها، صنايع و تأسيسات وابسته با رعايت ضوابط وزارت نيرو .
۴- انجام امور تحقیقاتی مرتبط با صنعت آب و فاضلاب و برنامه ريزي آموزشي به منظور ارتقاء سطح علمي کارکنان و مديران شركت و شركت‌هاي زيرمجموعه.
۵- تهیه و تدوین استانداردها، دستورالعمل‌ها و آيين‌نامه‌هاي عملياتي مربوط به امور آب و فاضلاب در زمينه‌هاي امور مهندسي و توسعه، بهره‌برداري، مديريت مصرف آب و کاهش تلفات، امور مشترکين، امور مالي، نيروي انساني و امور تحقيقات و ضوابط ناظر بر روابط شركت‌هاي زيرمجموعه با مشتركين به منظور ارائه خدمات بهتر و ارائه آنها به وزارت نيرو براي تصويب.
۶- عضویت و شرکت در کنفرانس‌های و انجمن‌هاي بين‌المللي مربوط به آب و فاضلاب.
۷- تدوین و پیشنهاد تعرفه‌هاي ساليانه آب و فاضلاب به وزارت نيرو جهت تصويب و نظارت بر اعمال تعرفه‌هاي مصوب در شرکت‌هاي آب و فاضلاب و انجام هماهنگي‌هاي مربوطه با ساير دستگاه‌هاي ذي‌ربط.
۸- برنامه‌ریزی و انجام اقدامات لازم به منظور تأمين منابع مالي، جلب مشارکت‌هاي مردمي و بخش خصوصي و همچنين جلب سرمايه بر اساس ضوابط و مقرات مربوطه به منظور توسعه ظرفيت‌هاي اجراي طرح‌هاي آب و فاضلاب و بهره‌برداري از تأسيسات مربوطه.
۹- انجام حمایت و پشتیباني‌ از بخش خصوصي جهت انجام امور مطالعاتي، اجرايي، توليدي، بهره‌برداري و نگهداري طرح‌هاي آب و فاضلاب و تأسيسات به منظور کاهش هزينه‌ها، افزايش بهره‌وري و ارتقاء سطح خدمت.
۱۰- ایجاد هماهنگی در اجراي طرح‌هاي تأمين آب شهري و روستايي و تحويل آنها بين سازمان‌هاي آب منطقه‌اي و شرکت‌هاي آب و فاضلاب.
۱۱- اعمال مدیریت سهام و تشکيل جلسات مجامع عمومي شرکت‌هاي آب و فاضلاب براي بررسي بودجه و صورت‌هاي مالي و اتخاذ تصميم در ارتباط با آنها و نيز مديريت و راهبري شركت‌هاي زيرمجموعه و تعيين نمايندگان تام‌الاختيار در مجامع عمومي اين گونه شركت‌ها و نظارت ستادي بر فعاليت‌ها وانجام حسابرسي آنها.
۱۲- اخذ هرگونه وام و تسهیلات مالی از منابع داخلي و خارجي، عرضه اوراق قرضه، مشارکت داخلي، پيش‌فروش انشعاب و ساير روش‌هاي تأمين منابع مالي با اخذ مجوز از مراجع قانوني و استفاده بهينه از اين منابع از طريق برقراري تسهيلات و گردش منابع مالي في‌مابين شرکت و شركت‌هاي زيرمجموعه و تضمين اين شركت‌ها جهت اخذ وام و تسهيلات با رعايت ضوابط مجمع عمومي.

 

© کلیه حقوق این سایت برای شرکت آب و فاضلاب روستایی استان مرکزی محفوظ است